Menu główne:
Dla Rodzica
Rodzicu zanim wyjedziesz za granicę przeczytaj ulotkę:
http://www.men.gov.pl/images/stories/Migracje/ulotkakrzywe.indd.pdf
Informacja dla rodziców podejmujących pracę poza granicami kraju
Skutki prawne pozostawienia dziecka przez rodziców wyjeżdżających do pracy za granicą
Pozostawienie dziecka przez rodziców wyjeżdżających do pracy za granicą bez ustanowienia opieki faktycznej, stanowi zagrożenie dobra dziecka. Daje to podstawę do zawiadomienia sądu opiekuńczego zgodnie z przepisem art. 572 Kodeksu postępowania cywilnego. Obowiązek zawiadomienia dotyczy każdego, komu znane jest zdarzenie lub sytuacja godząca w dobro dziecka, a w szczególności: opiekuna faktycznego, organów policji, organów samorządu, opiekunów społecznych, placówek oświatowych - art. 572 § 2 Kpc.
Sąd opiekuńczy może wówczas - zgodnie z art. 109, 110, 111 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - wszcząć postępowanie o zawieszenie, ograniczenie lub pozbawienie władzy rodzicielskiej.
Sytuacja wyjazdu rodziców, którzy faktycznie nie sprawują pieczy nad dzieckiem, jest przemijającą przeszkodą w wykonywaniu władzy rodzicielskiej. Sąd opiekuńczy – zgodnie z art. 110 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - może orzec zawieszenie władzy rodzicielskiej i uregulować sytuację prawną dziecka.
Opieka nad rodziną i dzieckiem w systemie pomocy społecznej
Rodzinie mającej trudności w wypełnianiu swoich zadań oraz dziecku z tej rodziny udziela się pomocy, w szczególności w formie:
1) poradnictwa rodzinnego;
2) terapii rodzinnej rozumianej jako działania psychologiczne, pedagogiczne i socjologiczne, mające na celu przywrócenie rodzinie zdolności do wypełniania jej zadań;
3) pracy socjalnej.
Rodzina otrzymuje pomoc w szczególności przez działania:
1) specjalisty przygotowanego do pracy z rodziną lub w środowisku lokalnym;
2) placówek opiekuńczo-wychowawczych wsparcia dziennego.
Szczegółowe informacje dotyczące opieki nad rodziną i dzieckiem można uzyskać w powiatowych centrach pomocy rodzinie województwa lubelskiego (wykaz w załączeniu).
Pomoc psychologiczną, pedagogiczną, prawną w zakresie prawa rodzinnego, poradnictwo i terapię rodzinną świadczą ośrodki adopcyjno – opiekuńcze województwa lubelskiego (wykaz w załączeniu).
Pomoc można także otrzymać w poradniach psychologiczno – pedagogicznych (wykaz w załączeniu).
PRAWO DO NAUKI
W artykule 70 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. zostało ustanowione prawo do nauki, które do 18 roku życia połączone jest z obowiązkiem nauki:
Art. 70.
1. Każdy ma prawo do nauki. Nauka do 18 roku życia jest obowiązkowa. Sposób wykonywania obowiązku szkolnego określa ustawa.
2. Nauka w szkołach publicznych jest bezpłatna. Ustawa może dopuścić świadczenie niektórych usług edukacyjnych przez publiczne szkoły wyższe za odpłatnością.
3. Rodzice mają wolność wyboru dla swoich dzieci szkół innych niż publiczne. (…).
Podobnie, o prawie do nauki czytamy w Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989r. i ratyfikowanej przez Polskę:
Artykuł 3
1: We wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną będzie najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka.
Artykuł 28
1. Państwa-Strony uznają prawo dziecka do nauki i w celu stopniowego realizowania tego prawa na zasadzie równych szans, w szczególności:
a) uczynią nauczanie podstawowe obowiązkowym i bezpłatnym dla wszystkich;
b) będą popierać rozwój różnorodnych form szkolnictwa średniego, zarówno ogólnokształcącego, jak i zawodowego, uczynią je dostępnymi dla każdego dziecka oraz podejmą odpowiednie kroki, takie jak wprowadzenie bezpłatnego nauczania oraz udzielanie w razie potrzeby pomocy finansowej;
c) za pomocą wszelkich właściwych środków uczynią szkolnictwo wyższe dostępnym dla wszystkich na zasadzie zdolności;
d) udostępnią wszystkim dzieciom informacje i poradnictwo szkolne i zawodowe;
e) podejmą kroki na rzecz zapewnienia regularnego uczęszczania do szkół oraz zmniejszenia wskaźnika porzucania nauki.
2. Państwa-Strony będą podejmowały wszelkie właściwe środki zapewniające, aby dyscyplina szkolna była stosowana w sposób zgodny z ludzką godnością dziecka i z niniejszą konwencją.
3. Państwa-Strony będą popierały i rozwijały międzynarodową współpracę w dziedzinie oświaty, w szczególności w celu przyczyniania się do zlikwidowania ignorancji i analfabetyzmu na świecie oraz ułatwienia dostępu do wiedzy naukowo-technicznej i nowoczesnych metod nauczania. W tym zakresie należy w szczególności uwzględnić potrzeby krajów rozwijających się.
Obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązek szkolny, obowiązek nauki:
Zagwarantowane Konstytucją oraz Konwencją o prawach dziecka prawo do nauki w przepisach oświatowych rozpatrywane jest w kontekście związanych z nim obowiązków państwa oraz rodziców /prawnych opiekunów.
Przepis art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty stanowi, że nauka jest obowiązkowa do ukończenia 18 roku życia. W artykule 15 ustawy poprzez cezurę wiekową określone zostały ramy obywatelskiego obowiązku związanego z edukacją. Górną granicą wiekową związania obowiązkiem nauki jest wiek 18 lat, natomiast dolną granicę wyznacza wiek 6 lat – to jest wiek rozpoczęcia obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego ustanowionego na mocy art. 14 ust. 3 ustawy o systemie oświaty. Obowiązek związany z nauką wyznacza zatem wiek 6-18 lat. Obowiązek ten realizuje się pod postacią kolejno obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego (art. 14 ust. 3 ustawy o systemie oświaty), obowiązku szkolnego (art. 15 ust. 2 ustawy o systemie oświaty) oraz obowiązku nauki (art. 16 ust. 5a ustawy o systemie oświaty).
Obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązek szkolny oraz obowiązek nauki może być realizowany w kraju lub spełniany przez uczęszczanie do przedszkoli lub szkół za granicą.
Wyjątkiem od zasady spełniania obowiązku w szkole jest spełnianie przez dziecko obowiązku poza szkołą. Na wniosek rodziców dyrektor szkoły podstawowej lub gimnazjum, w obwodzie których mieszka dziecko wydaje zezwolenie na spełnianie przez dziecko odpowiednio obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza szkołą oraz określa warunki jego spełniania.
Obowiązek szkolny realizowany jest poprzez uczęszczanie do szkoły podstawowej i gimnazjum, w których obwodzie dziecko mieszka. Dzieci spoza danego obwodu mogą być przyjmowane w miarę dysponowania przez szkołę wolnymi miejscami.
Podstawowym sposobem realizacji obowiązku jest uczęszczanie do przedszkola/szkoły.
I. Obowiązki rodziców
Zakres obowiązków rodziców dziecka podlegającego obowiązkowi szkolnemu wyznacza art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Rodzice dziecka podlegającego obowiązkowi szkolnemu są obowiązani do:
Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy rodzice dziecka podlegającego obowiązkowi nauki są zobowiązani informować wójta gminy (burmistrza, prezydenta miasta) na terenie, której dziecko mieszka, o formie spełniania obowiązku nauki i zmianach w tym zakresie, jednak tylko w przypadku gdy organ ten wystąpi do rodziców z żądaniem przedstawienia takiej informacji.
Niespełnianie obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego, obowiązku nauki podlega egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. podlega sankcjom na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przez pojęcie niespełnienia obowiązku szkolnego, obowiązku nauki i rocznego przygotowania przedszkolnego należy rozumieć nieusprawiedliwioną nieobecność w okresie jednego miesiąca na co najmniej 50% zajęć, tj.:
II. Obowiązki dyrektorów szkół
Na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty dyrektorzy publicznych szkół podstawowych i gimnazjów kontrolują spełnianie obowiązku szkolnego przez dzieci zamieszkujące w obwodach tych szkół, co oznacza kontrolę wykonania przez rodziców dziecka czynności związanych ze zgłoszeniem dziecka do szkoły, kontrolę zapewnienia przez rodziców dziecka regularnego uczęszczania dziecka na zajęcia szkolne, kontrolę powiadamiania przez rodziców dziecka o formie spełniania obowiązku szkolnego za granicą. Dyrektorzy publicznych szkół podstawowych i gimnazjów prowadzą ewidencję spełniania obowiązku szkolnego.
UCZEŃ POWRACAJĄCY Z ZAGRANICY
Rodzice powracający do Polski po okresie pobytu za granicą mają obowiązek zapisać dzieci do szkoły, jeśli są to dzieci podlegające obowiązkowi nauki lub obowiązkowi szkolnemu (7-18 lat). Dotyczy to również dzieci 6-letnich, które są objęte obowiązkiem rocznego przygotowania przedszkolnego realizowanego w przedszkolach i w szkołach.
Zasady przyjmowania do szkół uczniów, którzy uczęszczali do szkoły za granicą reguluje rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 20 lutego 2004 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do szkół publicznych oraz przechodzenia z jednych typów szkół do innych.
Zgodnie z § 19 ust. 1 pkt 3 wymienionego wyżej rozporządzenia uczeń, który uczęszczał do szkoły za granicą przyjmowany jest do klasy programowo wyższej w szkole podstawowej, gimnazjum, szkole ponadgimnazjalnej, na podstawie następujących dokumentów:
W szczególnie uzasadnionych przypadkach (np. znaczące różnice programowe pomiędzy szkołą, do której uczeń uczęszczał i do której ma być przyjęty) rodzice mogą wystąpić do dyrektora szkoły z wnioskiem o przyjęcie dziecka do klasy programowo niższej niż wynika to z sumy lat jego nauki szkolnej.
Rodzice ucznia występują do dyrektora szkoły z podaniem o przyjęcie dziecka do szkoły. Do podania należy dołączyć ww. dokumenty przetłumaczone na język polski. Warto podkreślić, iż w przypadku uczniów powracających z zagranicy i przyjmowanych do szkół ponadgimnazjalnych nie stosuje się obowiązujących zasad rekrutacji. O przyjęciu ucznia do szkoły decyduje wyłącznie dyrektor.
Zasady nostryfikacji świadectw szkolnych
Kwestie związane ze świadectwami szkolnymi i świadectwami maturalnymi uzyskanymi za granicą regulują przepisy art. 93 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty i wydane na jego podstawie rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 6 kwietnia 2006 roku w sprawie nostryfikacji świadectw szkolnych i świadectw maturalnych uzyskanych za granicą.
Świadectwa szkolne oraz świadectwa maturalne uzyskane za granicą dzielą się na:
Wykaz umów dostępny jest na stronie internetowej Biura Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej: www.buwiwm.edu.pl.
Nostryfikacji świadectw szkolnych i świadectw maturalnych dokonuje kurator oświaty właściwy ze względu na:
- miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o nostryfikację albo
- siedzibę instytucji, w której osoba zamierza złożyć świadectwo uzyskane za granicą, (jeśli nie posiada miejsca zamieszkania w Polsce).
Osoba ubiegająca się o nostryfikację świadectwa powinna złożyć we właściwym kuratorium oświaty:
1. Wniosek o przeprowadzenie nostryfikacji z oświadczeniem, że świadectwo to nie stanowiło dotychczas przedmiotu postępowania nostryfikacyjnego w Polsce,
Załącznik: wniosek – plik MS Word
2. Oryginał lub duplikat świadectwa uzyskanego za granicą, zalegalizowany lub opatrzony apostille*
Oryginał lub duplikat świadectwa zagranicznego powinien być zalegalizowany przez konsula Rzeczpospolitej Polskiej urzędującego w państwie, w którym został wydany dokument – jest to legalizacja polegająca na potwierdzeniu autentyczności dokumentu;
W przypadku świadectw wydanych przez instytucję działającą w systemie edukacji państwa będącego stroną Konwencji znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych, sporządzonej w Hadze dnia 5 października 1961 roku zamiast legalizacji należy dołączyć apostille wydaną przez właściwy organ państwa, z którego świadectwo pochodzi (odpowiednik polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych). Apostille może być również umieszczona na świadectwie);
* apostille – rodzaj zaświadczenia na podstawie, którego dokumenty urzędowe wydane na terytorium danego państwa będącego stroną Międzynarodowej Konwencji sporządzonej w Hadze 5.X.1961 r., są respektowane na terytorium innego państwa będącego stroną tejże konwencji.
3.Tłumaczenie na język polski świadectwa (dyplomu) i innych dokumentów wydanych w języku obcym, dokonane przez tłumacza przysięgłego wpisanego na listę tłumaczy przysięgłych prowadzoną przez Ministra Sprawiedliwości albo przez konsula Rzeczpospolitej Polskiej urzędującego w państwie, w którym został wydany dokument.
W zależności od rodzaju świadectwa może zaistnieć konieczność złożenia również innych dokumentów, tj.:
1. Potwierdzenia, że świadectwo uprawnia do ubiegania się o przyjęcie na studia wyższe do każdego typu szkół wyższych w kraju wydania świadectwa, jeśli osoba ubiega się o nostryfikację świadectwa maturalnego, na którym nie ma takiej adnotacji. Zaświadczenie takie może być wydane przez:
2. Dokumentu przedstawiającego przebieg kształcenia, obejmującego w szczególności wykaz zajęć edukacyjnych ze wskazaniem uzyskanych w nich ocen oraz liczbę godzin przeznaczonych na ich realizację (w przypadku świadectw ukończenia za granicą szkół średnich, które nie dają uprawnienia do ubiegania się o przyjęcie na studia);
3. Upoważnienia do występowania w imieniu osoby ubiegającej się o nostryfikację, jeżeli udzieliła ona pełnomocnictwa;
4. Dokumentu (zaświadczenia, pisma) ze szkoły lub władz szkolnych potwierdzającego, że przewidziany planem nauczania okres nauki w szkole podstawowej za granicą wynosi co najmniej 6 lat, w gimnazjum wynosi 3 lata - łącznie co najmniej 9 lat, przy założeniu, że rozpoczęcie nauki nastąpiło nie wcześniej niż w 6 roku życia.
Po stwierdzeniu spełnienia wymagań osoba ubiegająca się o nostryfikację świadectwa otrzymuje zaświadczenie stwierdzające równorzędność świadectwa z polskim odpowiednikiem. Zaświadczenie jest ważne łącznie z oryginałem świadectwa uzyskanego za granicą albo jego duplikatem.
Za równorzędne polskiemu świadectwu dojrzałości, mimo braku stosownych umów międzynarodowych i bez obowiązku przeprowadzania nostryfikacji, uznaje się:
1) dyplomy IB (International Baccalaureate), wydawane przez organizację International Baccalaureate Organization w Genewie;
2) dyplomy EB (European Baccalaureate), wydawane przez Szkoły Europejskie zgodnie z Konwencją sporządzoną w Luksemburgu dnia 21 czerwca 1994 r. o statusie Szkół Europejskich.
UCZEŃ WYJEŻDŻAJĄCY ZA GRANICĘ
Legalizacja dokumentów
W przypadku ukończenia szkół polskich i kontynuowania nauki za granicą wymagana jest legalizacja świadectw, dyplomów i indeksów, o której mowa w § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 14 marca 2005 r. w sprawie zasad wydawania oraz wzorów świadectw, dyplomów państwowych i innych druków szkolnych, sposobu dokonywania ich sprostowań i wydawania duplikatów, a także zasad legalizacji dokumentów przeznaczonych do obrotu prawnego z zagranicą oraz zasad odpłatności za wykonywanie tych czynności.
Legalizacji świadectw, dyplomów i indeksów przeznaczonych do obrotu prawnego z zagranicą, wydawanych przez szkoły, dokonuje kurator oświaty właściwy ze względu na siedzibę szkoły, która wydała dokument.
W celu dokonania legalizacji dokumentów należy złożyć:
1. Wniosek sporządzony wg. załączonego wzoru,
2. Dokumenty przeznaczone do legalizacji,
3. Potwierdzenie dokonania opłaty. Zgodnie z § 19 ust. 3 ww. rozporządzenia w związku z cz. II pkt 5 załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej za legalizację dokumentu przeznaczonego do obrotu prawnego z zagranicą pobiera się opłatę w wysokości równej kwocie opłaty skarbowej od legalizacji dokumentu. Obecnie opłata ta wynosi 26 zł. za jeden dokument.
Załącznik: wniosek – plik MS Word
Legalizacji świadectw dojrzałości, aneksów do świadectw dojrzałości, dyplomów potwierdzających kwalifikacje zawodowe, zaświadczeń oraz świadectw ukończenia szkoły podstawowej, gimnazjum i liceum ogólnokształcącego na podstawie egzaminów eksternistycznych przeznaczonych do obrotu prawnego z zagranicą, wydawanych przez komisje okręgowe oraz świadectw wydawanych przez szkoły, zespoły szkół i szkolne punkty konsultacyjne przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje minister właściwy do spraw oświaty i wychowania.
Przy opracowaniu informatora wykorzystano następujące akty prawne:
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728).
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 20 lutego 2004r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do szkół publicznych oraz przechodzenia z jednych typów szkół do innych (Dz. U. Nr 26, poz. 232).
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43 poz. 296 z późn. zm.).
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz. U. Nr 23, poz. 225 z późn. zm.).
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 14 marca 2005 r. w sprawie zasad wydawania oraz wzorów świadectw, dyplomów państwowych i innych druków szkolnych, sposobu dokonywania ich sprostowań i wydawania duplikatów, a także zasad legalizacji dokumentów przeznaczonych do obrotu prawnego z zagranicą oraz zasad odpłatności za wykonywanie tych czynności (Dz. U. Nr 58, poz. 504 z późn. zm.)
Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 6 kwietnia 2006 roku w sprawie nostryfikacji świadectw szkolnych i świadectw maturalnych uzyskanych za granicą (Dz. U. Nr 63, poz. 443).
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Konwencja o prawach dziecka.
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.).
Konwencja znosząca wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych, sporządzona w Hadze dnia 5 października 1961 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 112, poz. 938).
Rozporządzenie do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1635 z późn. zm.).
http://www.abc.com.pl/
Lista przydatnych linków:
Informacje o szkołach poza granicami Polski oraz o systemach edukacji w Europie:
Portal Polska Szkoła: http://www.polska-szkola.pl/ ; http://www.polska-szkola.pl/mod/data/view.php?d=16
Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Systemy edukacyjne w Europie:
http://www.socrates.org.pl/socrates2/index1.php?dzial=9&node=9&doc=1000127
http://www.socrates.org.pl/socrates2/index1.php?dzial=9&node=9&doc=1000603
Zespół Szkół dla Dzieci Obywateli Polskich Czasowo Przebywających za Granicą: http://www.spzg.pl/ ; http://www.spzg.pl/Organizacja%20roku/Organizacjaroku.htm
Polonijne Centrum Nauczycielskie w Lublinie: http://www.pcn.lublin.pl/pcn/intro.php
Biuro Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej http://www.buwiwm.edu.pl/index.htm
Informacja opracowana przez Kuratorium Oświaty w Lublinie we współpracy z Pełnomocnikiem Wojewody Lubelskiego ds. Kobiet i Rodziny oraz Wydziałem Polityki Społecznej Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego w Lublinie
Lublin, wrzesień 2008r.
Szczegóły na stronie: http://www.kuratorium.lublin.pl/?akc=akt&op=szcz&id=1630&m=55&ms=